Izba Gospodarcza Hotelarstwa Polskiego

Przedsiębiorca prowadzący zarobkowo hotel i świadczący usługi hotelarskie (potocznie zwany hotelarzem), ponosi odpowiedzialność, za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych do hotelu przez gościa.

Przez rzecz wniesioną do hotelu należy rozumieć rzecz, która w trakcie korzystania przez gościa z usług hotelu znajduje się w tym hotelu – nie tylko w pokoju hotelowym, ale także w innych przeznaczonych do tego celu miejscach wskazanych przez pracowników hotelu (np. w holu hotelu, świetlicy, recepcji, magazynie). Za rzecz wniesioną do hotelu uznaje się także – ale tylko w krótkim, zwyczajowo przyjętym czasie (do kilkunastu godzin) przed jak i po korzystaniu przez gościa z usług hotelu – rzecz, która została powierzona prowadzącemu hotel lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym. Jeżeli jednak po upływie wskazanego powyżej czasu gość nie odbierze pozostawionych rzeczy, należy przyjąć, że pomiędzy nim a hotelem została zawarta umowa przechowania i tylko z tego tytułu hotel ma obowiązek pieczy.

Warto dodać, że pojazdów mechanicznych wprowadzonych na parking lub do garażu hotelowego, a także pozostawionych w nich rzeczy oraz żywych zwierząt, nie uważa się za rzeczy wniesione, tym samym prowadzący hotel może za nie odpowiadać jako przechowawca, tylko w przypadku zawarcia stosownej umowy przechowania. W przypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu poszkodowany gość zobligowany jest, pod rygorem wygaśnięcia roszczenia o naprawienie szkody, niezwłocznie powiadomić o tym fakcie prowadzącego hotel. Z powyższego obowiązku gość hotelowy zostaje zwolniony jedynie w sytuacji wyrządzenia szkody przez prowadzącego zarobkowo hotel bądź przyjęcia rzeczy na przechowanie. Gość hotelowy powinien wystąpić z roszczeniem do hotelarza w ciągu sześciu miesięcy od dnia w którym dowiedział się o szkodzie, nie później jednak niż w ciągu roku od zaprzestania korzystania z tego hotelu. W przypadku zgłoszenia roszczenia po terminie prowadzący hotel może powołać się na zarzut przedawnienia roszczenia i uwolnić się od odpowiedzialności. Istnieją sytuacje w których pomimo utraty bądź uszkodzenia rzeczy wniesionych przez gościa, odpowiedzialność hotelarza będzie wyłączona.

Do takich sytuacji zaliczamy wystąpienie szkody na rzeczach wniesionych przez gościa, spowodowane:

1) siłą wyższą,

2) właściwościami rzeczy wniesionej, albo

3) wyłączną winą poszkodowanego lub osoby, która mu towarzyszyła lub go odwiedzała.

Siłą wyższą w takich okolicznościach jest, zdarzenie nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia i pochodzące z zewnątrz. Uznaje się, iż jest to zjawisko o charakterze katastrofalnych działań przyrody, aktów władzy publicznej którym nie można się przeciwstawić czy zachowań siłowych w czasie zamieszek społecznych (np. rabunek). Siłą wyższa nie jest jednak takie zdarzenie jak awaria urządzeń hotelowych np. awaria windy czy sieci grzewczej. Również kradzieży dokonanej przez pracownika hotelu nie można zakwalifikować jako siła wyższa. Typowym zjawiskiem siły wyższej będzie zniszczenie hotelu lub jego części i ich wyposażenia wraz z rzeczami należącymi do gości w wyniku powodzi, silnych wiatrów, lawiny itp. Przez właściwości rzeczy wniesionej jako przesłankę wyłączającą odpowiedzialność prowadzącego hotel należy rozumieć cechy rzeczy tkwiące w niej samej np. awaria maszynki do golenia na skutek jej wady konstrukcyjnej, zgnicie produktu organicznego. O ile w pewnych przypadkach nie będzie problemu z ustaleniem, iż szkoda wynika właśnie z cech produktu np. zepsucie się pozostawionych przez gościa na dłużej w pokoju hotelowym owoców, o tyle w pewnych przypadkach może to nastręczać trudności, dlatego też każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie.

Ważne jest, iż dla wyłączenia odpowiedzialności hotelarza na tej podstawie, nie ma znaczenia czy szczególna właściwość rzeczy była znana hotelarzowi lub jego pracownikom oraz gościom czy wiedzy takiej oni nie posiadali. Istotne jest wykazanie, iż powstanie szkody wynika z tych właśnie właściwości. Ciężar udowodnienia faktu, iż szkoda została spowodowana w wyniku właściwości rzeczy wniesionej spoczywa na prowadzącym hotel. Wyłączenie odpowiedzialności prowadzącego hotel z powodu winy poszkodowanego (gościa) lub osoby, która mu towarzyszyła lub go odwiedziła, następuje w sytuacji gdy szkoda powstała wyłącznie z winy wymienionych osób. Natomiast, gdy istnieją także inne przyczyny szkody (np. leżące po stronie hotelu bądź osób trzecich), hotel nie może uwolnić się od odpowiedzialności, lecz co najwyżej wnosić o obniżenie wysokości przysługującego poszkodowanemu odszkodowania.

Gdy nie zachodzi żadna z wymienionych powyżej przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, a poszkodowany dopełnił obowiązku zgłoszenia utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionej, a także wystąpił z roszczeniem w przewidzianym terminie, może liczyć na odszkodowanie w wysokości nie przekraczającej stokrotnej należności za jedną dobę w danym hotelu (a więc im wyższy standard hotelu tym wyższa odpowiedzialność). Istnieje jednak dodatkowe zastrzeżenie, że odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać pięćdziesięciokrotnej wysokości wskazanej powyżej należności. W praktyce mogą wystąpić problemy dotyczące wyliczenia podstawy odszkodowania, a więc stawki za jedna dobę w hotelu, gdyż pojęcie to można rozumieć wąsko, jako należność tylko za mieszkanie albo szerzej, jako należność obejmującą także usługi dodatkowe np. ceny śniadań, tzw. opłaty klimatyczne, napiwki. 

Hotele stosują różne metody ustalania tej należności, jednak za prawidłowe należy uznać węższe jej pojmowanie. Ograniczenie odpowiedzialności prowadzącego hotel do wspomnianej wysokości, nie dotyczy sytuacji, w których hotel przyjął rzeczy na przechowanie bądź odmówił ich przyjęcia na przechowanie, pomimo że spoczywał na nim taki obowiązek (taka sytuacja dotyczy m.in. pieniędzy, papierów wartościowych, kosztowności i przedmiotów mających wartość naukową lub artystyczną), a także gdy utrata lub uszkodzenie rzeczy nastąpiło z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa prowadzącego hotel lub osoby u niego zatrudnionej. We wskazanych sytuacjach odpowiedzialność hotelarza obejmuje pełną rzeczywistą stratę poniesioną przez poszkodowanego. Opisane prawa i obowiązki wynikają z regulacji prawnych zawartych w kodeksie cywilnym, implementowanych z Konwencji o odpowiedzialności osób utrzymujących hotele za rzeczy wniesione przez gości hotelowych, sporządzonej w Paryżu w dniu 17 grudnia 1962 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1998 r.

adw. Michał Kwieciński

www.rklegal.pl